Sử dụng phần mềm có bản quyền:Chuyện không thể đừng!
 

Vi phạm bản quyền phần mềm (BQPM), chuyện không mới, nhưng cũng chưa bao giờ cũ, dường như vừa được “hâm nóng” bởi vụ việc Công ty Daewoo-Hanel bị các cơ quan chức năng phát hiện dùng “chùa” một lượng phần mềm khá lớn, trị giá gần 1 tỷ đồng, hồi đầu tháng 10 vừa qua. Đây chỉ là một trong số những công ty bị các cơ quan quản lý nhà nước phát hiện và xử lý vì vi phạm BQPM trong thời gian qua.


Tuy danh sách những công ty này chưa dài, thậm chí còn quá ít ỏi, nếu so với con số tỷ lệ vi phạm BQPM trong năm 2005 lên tới 90% ở Việt Nam mà Liên minh Các doanh nghiệp (DN) phần mềm thế giới (BSA) đã công bố, nhưng rõ ràng, cũng là một ghi nhận về những nỗ lực của Chính phủ trong việc thực hiện cam kết đẩy mạnh xử lý vi phạm BQPM trên toàn quốc trong năm 2006.

Không chỉ là vấn đề nhức nhối bao lâu nay, mà vi phạm BQPM giờ đã trở thành chuyện “đại sự quốc gia”, khi mà thời điểm Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đang đến gần. Lúc ấy, sẽ không có chỗ cho hành vi vi phạm BQPM.

Chưa nói đến những thiệt hại to lớn - ở tầm vĩ mô, mà BSA đã điều tra và công bố và thực ra không hề xa lạ với những người quan tâm đến vấn đề BQPM, như sẽ cản trở sự phát triển của ngành công nghệ phần mềm trong nước (ước tính chịu tổn thất 49 triệu USD/năm), thất thu thuế, đánh mất cơ hội việc làm và doanh thu cho các nền kinh tế địa phương..., cũng như chưa nói tới những lợi ích to lớn mà việc sử dụng phần mềm có bản quyền mang lại, thì chỉ ở tầm DN, bài toán thiệt - hơn cũng buộc DN phải suy tính giữa việc sử dụng hay không sử dụng phần mềm có bản quyền. Và thực ra, vấn đề ở đây không phải là nên hay không nên, mà là bắt buộc DN phải tôn trọng vấn đề bản quyền trong thời kỳ hội nhập.

Một sự thật hiển nhiên là, việc này có ảnh hưởng đến uy tín của DN và sẽ chẳng đối tác nào, đặc biệt là đối tác nước ngoài, muốn làm ăn với những DN vi phạm pháp luật, luôn phải “đụng chạm” với các cơ quan công quyền.

Vậy làm thế nào để giải quyết tình trạng này? Theo ông Christophe Desriac, Tổng giám đốc Microsoft Việt Nam, thì Chính phủ Việt Nam cần xây dựng được một khung pháp lý về bản quyền chặt chẽ, nâng cao hiểu biết của người dân về vấn đề này và phải có những hình phạt nghiêm minh khi có ai đó vi phạm.
Về khung pháp lý, có thể hoàn toàn yên tâm với những quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, đã có hiệu lực từ ngày 1/7/2006. Các chuyên gia cho rằng, sự hoàn chỉnh của hành lang pháp lý, cùng với sự nhập cuộc mạnh mẽ của các cơ quan chức năng được coi là yếu tố giúp cải thiện bức tranh toàn cảnh về BQPM tại Việt Nam. Song trước hết, để thực hiện được triệt để vấn đề này, phải giải quyết được “căn nguyên” của vấn đề - đó là nhận thức của người dân nói chung về việc sử dụng phần mềm có bản quyền.

Thật không dễ dàng để những người dân đang có thói quen sử dụng những phần mềm không bản quyền với giá xấp xỉ 1 USD bỏ ra cả trăm USD để mua những phần mềm có bản quyền . Nhưng khó mấy cũng phải làm, nếu Việt Nam muốn hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế thế giới. Theo như cách nói của ông Vũ Mạnh Chu, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa - Thông tin), là các cơ quan Nhà nước cần khuyến khích mọi công dân tôn trọng bản quyền khi sử dụng phần mềm, đồng thời phải “làm gương” cho các đơn vị, cá nhân khác.

“Làm gương” trước tiên có lẽ là Bộ Tài chính, khi bộ này hồi tháng 6 vừa qua, nhân chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Hãng Microsoft, ông Bill Gate, đã ký thỏa thuận với hãng phần mềm lớn nhất thế giới này về việc trang bị phần mềm có bản quyền cho toàn bộ hệ thống tin học của mình. Sự kiện này, vào thời điểm đó, được các cơ quan chức năng cũng như giới CNTT trong nước đánh giá là bước ngoặt quan trọng không chỉ với ngành công nghiệp phần mềm Việt Nam, mà còn khuyến khích các tập đoàn phần mềm hàng đầu thế giới như Microsoft tích cực xúc tiến các dự án đầu tư tại Việt Nam. Nhiều kỳ vọng đã được đặt ra, rằng sau Bộ Tài chính sẽ còn nhiều cơ quan, DN khác tiếp tục có những thỏa thuận tương tự.

Tuy chưa được như kỳ vọng, nhưng sự kiện mới đây, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), và sau đó là Công ty FPT ký thỏa thuận sử dụng phần mềm có bản quyền với Microsoft đã có thể coi là một dấu ấn quan trọng ghi nhận nỗ lực của các DN trong việc chấp hành pháp luật về bản quyền phần mềm.

“Mua bản quyền phần mềm là việc làm vô cùng quan trọng và cần thiết, đòi hỏi các DN Việt Nam phải thực hiện tức thời và nghiêm chỉnh khi Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa hội nhập nền kinh tế thế giới và gia nhập WTO tới đây”, ông Vũ Viết Ngoạn, Tổng giám đốc Vietcombank đã nói như vậy. Xin dùng lời phát biểu này làm lời kết cho bài viết này, để thêm một lần nữa gửi tới các DN Việt Nam thông điệp rằng, hãy sử dụng phần mềm có bản quyền, khi còn chưa muộn.